Της Ελίνας
Φαρσάρη
Πόσοι από εσάς έχετε αναλογιστεί ότι ο πολιτισμός μας χρειάζεται ενδεχομένως μικρότερα σε όγκο cd ή dvd αλλά με πολύ μεγαλύτερη χωρητικότητα δεδομένων ή υπερσύγχρονες κεραίες κινητής τηλεφωνίας μικρού μεγέθους που να εκπέμπουν μόνο την πρακτικά αξιοποιήσιμη ακτινοβολία ή μαγνητικούς τομογράφους και απεικονιστικές μεθόδους στην ιατρική που θα «βλέπουν» το ιατρικό πρόβλημα εν τη γενέσει του ή τέλειους φακούς που θα διαβάζουν και την πιο μικρή λεπτομέρεια ή ακόμη και αόρατα αντικείμενα;
Μπορεί όλα αυτά να ακούγονται κάπως σαν «επιστημονική φαντασία» κι όμως η φυσική επιστήμη προχωρά και προς την κατεύθυνση αυτήν, και μάλιστα με αξιώσεις.
Εξάλλου, η επιστήμη της Φυσικής, από πολλούς θεωρείται ως η μητέρα των Θετικών Επιστημών, και ίσως όχι άδικα, αφού αποτελεί τη βάση ενός ευρύτερου επιστημονικού πεδίου με άπειρες δυνατότητες, ειδικά στον τομέα της Ερευνας.
Η Φυσική και τα συναφή σ' αυτήν γνωστικά αντικείμενα έχουν προσφέρει τις τεχνολογικές εξελίξεις που έχουν κάνει ευκολότερη την καθημερινότητά μας.
Ενα από τα πλέον σύγχρονα ερευνητικά πεδία της τελευταίας δεκαετίας είναι η Νανοτεχνολογία και τα μετα-υλικά. Σε πανελλαδικό επίπεδο, η Κρήτη πρωτοπορεί και στον τομέα αυτόν, με εξαιρετική συνεισφορά στα αριστερόστροφα μετα-υλικά, πάνω στα οποία εργάζεται η ομάδα του πολυβραβευμένου και διεθνώς καταξιωμένου πανεπιστημιακού καθηγητή του Τμήματος Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών του Πανεπιστημίου Κρήτης, Κώστα Σούκουλη, με τον οποίο συνεργάζεται στενά ο εμπνευστής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Ερευνας, Λευτέρης Οικονόμου, αλλά και η ερευνήτρια του Ινστιτούτου Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ του ΙΤΕ, Μαρία Καφεσάκη, η οποία προσφάτως εξελέγη αναπληρώτρια καθηγήτρια επίσης στο Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών (ΤΕΤΥ).
Η ομάδα Σούκουλη σε ερευνητικό επίπεδο τόσο στο ΤΕΤΥ όσο και στο ΙΤΕ ασχολείται με τη Νανοεπιστήμη και τα μετα-υλικά. Χρησιμοποιώντας βασικούς φυσικούς νόμους, εξηγεί γιατί κάποιο υλικό έχει μία συγκεκριμένη ιδιότητα και σχεδιάζει νέα υλικά, τα μετα-υλικά δηλαδή, τα οποία, ενώ αποτελούνται από συνήθη υλικά, έχουν μοναδικές και ασυνήθιστες ακουστικές και οπτικές ιδιότητες.
Το βασικό πεδίο έρευνας της ομάδας αυτής είναι τα αριστερόστροφα μετα-υλικά.
Τι είναι όμως τα μετα-υλικά; Η ερευνήτρια από τη Σητεία και στενότερη συνεργάτης του κ. Σούκουλη στην Κρήτη, Μαρία Καφεσάκη, μιλά στην «Τ», ξεναγώντας την στο εργαστήριο της ομάδας στο ΙΤΕ, και διευκρινίζει: «ο όρος "μετα-υλικά" συνήθως χρησιμοποιείται για να περιγράψει σύνθετα, τεχνητά υλικά, με οπτικές ιδιότητες, οι οποίες δεν συναντώνται στα συνήθη υλικά, εξ ου και ο όρος "μετα-υλικα", δηλαδή "μετά", πέρα από τα συνήθη υλικά. Τα μετα-υλικά, ενώ συνίστανται από συνήθη υλικά, π.χ. μεταλλικές δομές σε κατάλληλα σχήματα πάνω σε πλαστικό υπόστρωμα, έχουν τελείως διαφορετικές ιδιότητες από εκείνες των συνιστούντων υλικών. Οι ιδιότητες αυτές εξαρτώνται κυρίως από τη γεωμετρία των βασικών δομικών λίθων των μετα-υλικών. Εκεί ακριβώς έγκειται και η υπεροχή των μετα-υλικών σε σχέση με τα συνήθη υλικά, στο ότι δηλαδή εμείς διαμορφώνουμε τη γεωμετρία των βασικών δομικών τους λίθων, ενώ στα συνήθη υλικά δεν μπορεί κανείς να τροποποιήσει τους βασικούς δομικούς λίθους που είναι τα άτομα. Διαμορφώνοντας κατάλληλα τη γεωμετρία αυτήν, μπορεί κανείς να διαμορφώσει τις ιδιότητες των μετα-υλικών και να επιτύχει "ακραίες" και μοναδικές ιδιότητες, πέρα από αυτές που μπορούν να επιτευχθούν με τα συνηθισμένα υλικά. Μπορεί να πει κανείς δηλαδή ότι πρόκειται για υλικά "κατά παραγγελία". Μια τέτοια κατηγορία υλικών, η οποία έχει μελετηθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, είναι τα υλικά φωτονικού χάσματος ή φωτονικοί κρύσταλλοι».
2010-07-28
